बारबर्दिया नगरपालिका वडा नं. १ र वडा नं. ९ मा सञ्चालनमा रहेका गौशालाले हाल छाडा गौ–नन्दीको संरक्षण, पशु स्वास्थ्य सेवा र दीर्घकालीन व्यवस्थापनमा उल्लेखनीय प्रगति गरेका छन्। नगरको पशुसेवा शाखा मार्फत खोरेट, भ्यागुते–चरचरे, लम्पी स्किन रोगविरुद्ध खोप, आन्तरिक तथा बाह्य परजीवी नियन्त्रण औषधि, आवश्यकता अनुसार उपचार सेवा प्रदान हुँदै आएको छ।
आहाराका लागि पराल ढुवानीमा पनि सहयोग पुर्याउँदै हालसम्म दुबै गौशालामा ३६ ट्रक पराल ५ हजार रूपैयाँ प्रति ट्रक्टर दरले ढुवानी गरिएको छ। गौ–नन्दी संरक्षण तथा व्यवस्थापन समितिको नेतृत्व नगरप्रमुख संरक्षकका रूपमा, नगरउपप्रमुख अध्यक्षका रूपमा र पशुसेवा शाखा प्रमुख फोकल पर्सनका रूपमा सक्रिय छन्।
दीर्घकालीन योजनाअन्तर्गत मल उत्पादन तथा प्रशोधनका लागि प्रदेश र संघीय सरकारसँग समन्वय भइरहेको छ। गौशाला स्थापना र छाडा पशु व्यवस्थापनपछि सवारी दुर्घटना न्यूनीकरण, किसानको बाली सुरक्षामा वृद्धि, सामाजिक सद्भाव कायम, पशुपालन व्यवसायमा प्रोत्साहनजस्ता लाभहरू देखिएका छन्।
नगरपालिकाले हालसम्म ६ हजार ६ सय ६५ वटा पशुमा ट्याग लगाइसकेको छ। कृत्रिम गर्भाधारणबाट नसल सुधार भई उत्पादन बढेको छ भने संक्रामक रोग रोकथाम र अभिलेखीकरणमा सहजता आएको छ। मलको सदुपयोगले बाली उत्पादनमा सहयोग पुगेको र पशुपालनप्रति नागरिकको भावनात्मक लगाव बढेको समितिको मूल्याङ्कन छ।
तर, चुनौतीहरू पनि छन् — आर्थिक स्रोतको कमी, प्रदेश तथा संघीय सरकारले पर्याप्त लगानी नगर्नु, समुदायको धारणा परिवर्तनमा ढिलाइ, वन क्षेत्र भएको कारण उपयुक्त चरिचरण अभाव, आम नागरिकलाई सकारात्मक बनाउन नसक्नु, नेतृत्व र सेवाभावी व्यक्तिहरूको कमी, मलमुत्रको प्रशोधन आवश्यकताअनुसार नहुनु जस्ता समस्या समाधान गर्नुपर्ने बताइएको छ।
गौशालाको व्यवस्थापन खर्च सम्पूर्ण नगरपालिकाबाट व्यहोरण भइरहेको छ। यहाँ ४/४ जना गाई हेरालु कार्यरत छन्। कार्यविधि–२०७९ अनुसार गौ–नन्दीको आहार, स्वास्थ्य, सुरक्षा र व्यवस्थापनमा स्पष्ट मापदण्ड तोकिएको छ भने, गोबर, दूध, दुग्धजन्य पदार्थको उत्पादन र वितरणबाट आम्दानी वृद्धिको योजना अघि बढाइएको छ।
पशुसेवा शाखा प्रमुख दिपक थापाका अनुसार, “गौशाला व्यवस्थापनले नगरको पशुपालन क्षेत्रमा अनुकरणीय उदाहरण राखेको छ। दीर्घकालीन योजनासँगै आर्थिक र सामाजिक योगदान थप प्रभावकारी बनाउन सबै तहको सहकार्य आवश्यक छ।”
